Tandgevoeligheid wordt vaak omschreven als een korte, scherpe pijnscheut wanneer u iets kouds, warms, zoets of zuur eet of drinkt, of wanneer u poetst. De meest voorkomende verklaring is dat de beschermlaag van de tand (tandglazuur) dunner is geworden of dat het tandvlees is teruggetrokken, waardoor de dentine minder afgeschermd is. Dentine is poreuzer dan glazuur en bevat microscopische kanaaltjes die prikkels sneller kunnen doorgeven richting de zenuw. Daardoor kan een prikkel die vroeger geen probleem was, plots onaangenaam of zelfs pijnlijk aanvoelen.
Bij veel mensen is er niet één enkele oorzaak, maar een combinatie van factoren die het tandoppervlak of de tandhals kwetsbaarder maken. Een belangrijke rol speelt erosie door zuren: wanneer u frequent zure dranken (zoals frisdrank, bruiswater met smaak, fruitsap of sportdranken) of zure voeding gebruikt, kan het glazuur geleidelijk zachter en dunner worden. Dit effect is vaak groter wanneer zure inname verspreid is over de dag (regelmatig “sippen”), omdat het glazuur telkens opnieuw aan zuren wordt blootgesteld en minder tijd krijgt om te herstellen via speeksel.
Daarnaast kan ook het poetsgedrag meespelen. Te hard poetsen, een harde tandenborstel gebruiken of krachtig horizontaal “schrobben” ter hoogte van de tandhals kan slijtage veroorzaken en het tandvlees irriteren, waardoor het kan terugtrekken. Goede mondhygiëne en een correcte techniek blijven essentieel.
Terugtrekkend tandvlees (tandvleesrecessie) is op zichzelf ook een veelvoorkomende oorzaak van gevoeligheid. Wanneer de tandhals of worteloppervlakte bloot komt te liggen, is dat deel minder beschermd dan het kroonoppervlak waardoor prikkels sneller gevoeld worden. Dit kan samenhangen met poetsdruk, ontsteking, of parodontale problemen. Ook cariës (gaatjes) of “lekkende”/versleten vullingen kunnen pijn veroorzaken die op gevoeligheid lijkt, zeker wanneer de aantasting dieper gaat. Preventie en vroegtijdige aanpak zijn daarom belangrijk.
Ten slotte kan tandenknarsen of klemmen (bruxisme) het glazuur mechanisch afslijten en kleine barstjes veroorzaken, wat gevoeligheid kan versterken, zeker bij kauwen. En sommige behandelingen, zoals bleken of een nieuwe vulling/kroon, kunnen tijdelijk extra gevoeligheid geven doordat de tand (of het tandvlees) kortdurend geïrriteerd raakt.
Gewone tandgevoeligheid is vaak vervelend maar relatief voorspelbaar: een korte pijnscheut die vooral door koude of zoete prikkels uitgelokt wordt. Extreem gevoelige tanden gaan vaker gepaard met alarmsignalen die kunnen wijzen op een onderliggend probleem zoals actieve cariës, een barst, een ontsteking of parodontale problemen. Laat u sneller controleren als de pijn lang blijft aanhouden, spontaan optreedt (zonder prikkel), erger wordt bij kauwen, of samengaat met gezwollen/bloedend tandvlees, een slechte smaak, of het gevoel dat een tand losser staat. In die situaties is het doel niet enkel “symptomen dempen”, maar vooral de oorzaak gericht aanpakken.
Een consistente routine maakt vaak het grootste verschil, maar het effect is meestal niet van de ene dag op de andere. Het is belangrijk om zacht te poetsen met een zachte borstel en om producten te kiezen die ontwikkeld zijn voor gevoelige tanden. Binnen het elmex-assortiment kunt u bijvoorbeeld starten met een tandpasta voor gevoelige tanden en die dagelijks gebruiken, omdat regelmatige toepassing helpt om de prikkeloverdracht te verminderen. Relevante productpagina’s zijn onder andere elmex® Sensitive Professional tandpasta en elmex® Sensitive Professional tandenborstel. Wie extra ondersteuning wil, kan ook een mondwater overwegen, zoals elmex® Sensitive Professional mouthwash.
Daarnaast vormt fluoride een essentieel onderdeel van de behandeling; het versterkt de glazuurlaag en verhoogt de resistentie tegen zuren. In de praktijk betekent dit dat u baat hebt bij een consequente poetsroutine met fluoride en (waar passend) aanvullende fluoride-adviezen van de tandarts.
Ook uw gewoonten rond zure voeding kunnen helpen: probeer zure dranken niet de hele dag door te drinken en geef uw mond tijd om de zure drank te “neutraliseren” via speeksel. Als u iets zuurs heeft gedronken, kan het helpen om met water te spoelen. Poets bij voorkeur niet onmiddellijk na een zure prikkel; zo beperkt u de kans dat u op een tijdelijk zachter tandoppervlak extra slijtage veroorzaakt.
Als de gevoeligheid blijft terugkomen of sterk is, zal de tandarts eerst nagaan of er een specifieke oorzaak is zoals cariës, een barst, slijtage, teruggetrokken tandvlees of een probleem met een oude restauratie. Bij milde tot matige klachten kan de tandarts bijvoorbeeld een professionele fluorideapplicatie (gel of lak) aanbrengen om gevoelige zones extra te beschermen. Wanneer er blootliggende tandhals of dentine is, kan een beschermlaag (sealant) of bonding (een kleine vulling ter hoogte van de tandhals) helpen om prikkels af te schermen.
Als tandvleesproblemen meespelen, kan een gerichte parodontale aanpak nodig zijn (reiniging, instructies, opvolging). Bij uitgesproken recessie kan in sommige gevallen een tandvleestransplantaat (graft) overwogen worden om het worteloppervlak beter te bedekken. En wanneer er sprake is van een ernstige structurele oorzaak, zoals een grote breuk of sterk verzwakte tand, kan restauratief herstel met bijvoorbeeld een inlay of kroon aangewezen zijn. Alleen wanneer pijn hardnekkig blijft en andere oplossingen onvoldoende helpen (of wanneer de zenuw echt betrokken is), kan een wortelkanaalbehandeling nodig zijn.
Dit artikel is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen vervanging van advies van een medisch professional.
Deze inhoud is niet toegankelijk omdat cookies zijn uitgeschakeld. Om toegang te krijgen tot deze inhoud, moeten cookies zijn ingeschakeld. Klik op de onderstaande knop, schakel cookies in en vernieuw vervolgens de pagina. U kunt uw cookievoorkeuren op elk moment beheren met behulp van de cookie-instellingstool.
